Halfjaarrapportage Actieplan Open Overheid: uitvoering grotendeels op koers

Het herijkte Actieplan Open Overheid komt steeds verder van plannen naar praktijk. In het eerste halfjaar van 2026 is bij de meeste van de vijftien actiepunten substantiële voortgang geboekt en worden de eerste resultaten zichtbaar in beleid en samenleving. De halfjaarrapportage brengt in beeld waar de actiepunten staan, welke resultaten zijn bereikt en welke kansen en knelpunten er zijn voor het vervolg. Daarbij kijken we verder dan alleen de uitvoering. Want wanneer draagt een actiepunt daadwerkelijk bij aan een meer open overheid? De rapportage brengt daarom ook de maatschappelijke impact van de actiepunten in beeld. Zo wordt zichtbaar welke resultaten doorwerken in beleid, worden opgepakt door andere organisaties of maatschappelijke en politieke aandacht krijgen.

Van resultaten naar maatschappelijke impact

De maatschappelijke impact wordt voornamelijk kwalitatief gemeten. Impact laat zich namelijk niet altijd zinvol in aantallen uitdrukken. Ook verschillen de ambities en mogelijkheden voor doorwerking per actiepunt. Daarom worden per actiepunt, waar beschikbaar, concrete voorbeelden van maatschappelijke impact opgenomen. Het doel is niet om actiepunten met elkaar te vergelijken of tot één impactscore te komen. De monitoring is juist bedoeld om verschillende vormen van maatschappelijke doorwerking zichtbaar te maken. Daarbij worden alleen voorbeelden meegenomen waarvan de relatie met het actiepunt aannemelijk kan worden gemaakt en met een bron kan worden onderbouwd.

De maatschappelijke impact wordt zichtbaar

Resultaten reiken steeds vaker verder dan de uitvoering van het actiepunt zelf. Zo vinden producten hun weg naar beleidsontwikkeling, worden resultaten besproken in de Tweede Kamer, krijgen ze aandacht in de media of vormen ze aanleiding voor vervolgonderzoek. Daarmee wordt zichtbaar dat het Actieplan Open Overheid niet alleen bijdraagt aan de uitvoering van afzonderlijke projecten, maar ook aan de bredere ontwikkeling van een open overheid.

Uitvoering van het actieplan grotendeels op koers

Bij de meeste actiepunten is in het eerste halfjaar van 2026 substantiële voortgang geboekt. Waar sprake is van vertraging, gaat het overwegend om beperkte vertragingen. Deze hangen onder andere samen met langere besluitvormingstrajecten, technische afhankelijkheden of het wegvallen van pilotpartners. Tegelijkertijd worden de eerste resultaten zichtbaar. Zo is het onderzoek naar de maatschappelijke baten van transparantie aangeboden aan de Tweede Kamer en kreeg het aandacht op iBestuur en Follow the Money. Ook is het Openbaarheidscentrum van Amsterdam inmiddels officeel geopend. De positieve ontwikkeling uit de IRM Midterm Review zet zich daarmee voort. De samenwerking tussen overheid en maatschappelijke organisaties is verder versterkt en actiepunten komen steeds nadrukkelijker in de uitvoeringsfase.

Samenwerking en kennisdeling als rode draad

Uit de monitoring komt een aantal duidelijke rode draden naar voren. Vrijwel alle actiehouders benadrukken het belang van samenwerking tussen overheid, maatschappelijke organisaties, kennisinstellingen en andere partners. Die samenwerking zorgt voor inhoudelijke verrijking, nieuwe perspectieven en een groter draagvlak. De MCOIG speelt hierin een verbindende rol door partijen bij elkaar te brengen en samenwerking te stimuleren. Ook ontwikkelt het actieplan zich steeds meer tot een platform voor kennisdeling en samenwerking. Actiehouders weten elkaar beter te vinden, wisselen ervaringen uit en benutten elkaars expertise. Het netwerk helpt daarnaast bij praktische knelpunten, bijvoorbeeld bij het vinden van nieuwe samenwerkingspartners of verbindingen met andere initiatieven. Binnen het thema Open Algoritmen hebben actiehouders een werkgroep gevormd om structureel invulling te geven aan deze behoefte.

De meerwaarde van deelname aan het actieplan wordt breed erkend. Naast financiële ondersteuning noemen actiehouders vooral de zichtbaarheid, het netwerk en de mogelijkheid om kennis uit te wisselen als belangrijke opbrengsten. Ook nationale en internationale netwerken worden steeds actiever benut. Actiehouders maken gebruik van het netwerk rond het actieplan en van het internationale netwerk van het Open Government Partnership (OGP) voor nieuwe kennis, inspiratie en samenwerking.

Tot slot

Verschillende actiepunten laten inmiddels zien dat hun resultaten verder kunnen komen  dan het project zelf. Daarmee draagt het actieplan bij aan de bredere ontwikkeling van een open overheid. Nu komt het erop aan de resultaten en maatschappelijke impact verder te verzilveren gedurende de resterende looptijd van het huidige actieplan tot medio 2027.

Heb jij interesse om de halfjaarrapportage te lezen. Klik dan hier.

‍