In heel Europa werken overheden aan hervormingen om de publieke sector slanker, sneller en goedkoper te maken. Maar vereenvoudiging is niet hetzelfde als deregulering en dat onderscheid is cruciaal. Dat blijkt uit een recente discussie georganiseerd door het Open Government Partnership (OGP), waarbij vertegenwoordigers van onder meer Frankrijk en Portugal lieten zien dat openheid en burgerparticipatie de overheid juist effectiever en goedkoper maken.

De drijfveren achter de hervormingsgolf zijn duidelijk: het dalende vertrouwen van burgers in publieke instellingen en de groeiende concurrentiedruk van de VS en China. Maar terwijl sommige politieke krachten vereenvoudiging aangrijpen om milieu- en sociale bescherming af te bouwen, laten verschillende Europese landen zien dat het ook anders kan.

Burgers als probleemoplossers

Wanneer burgers vroeg worden betrokken bij het maken van beleid, levert dat aantoonbaar betere en goedkopere resultaten op. In Letland kunnen burgers via een online portaal al reageren op concept wetgeving in de vroegste fase, wat tijd en kosten bespaart in latere stadia. Portugal heeft een publiek innovatielab (LabX) waar nieuwe diensten samen met burgers worden ontworpen en getest voordat ze worden uitgerold. Vergelijkbare labs zijn actief in het Verenigd Koninkrijk, Estland en Frankrijk.

Ook bij grote infrastructuurprojecten werpt participatie zijn vruchten af. In Portugal leidde vroege betrokkenheid van burgers bij klimaatbeleid tot een forse daling van juridische bezwaren, wat zowel tijd als geld bespaarde.

Meldpunt voor bureaucratisch leed

Frankrijk laat zien hoe je vereenvoudiging concreet aanpakt: via een online platform kunnen burgers en bedrijven specifieke administratieve obstakels melden, zoals trage vergunningen of tegenstrijdige regelgeving. Lokale overheden zoeken vervolgens naar praktische oplossingen. Het resultaat: meer dan tachtig procent van de vijfhonderd ingediende meldingen sinds november 2024 is inmiddels opgelost.

Digitaal, maar niet ten koste van iedereen

Digitalisering is een hoeksteen van de moderniseringsagenda. Duitsland bouwt aan een gedeeld open-source systeem voor alle overheidslagen. Finland maakt alle aanbestedingsdata openbaar toegankelijk, wat structurele besparingen oplevert. Noorwegen werkt aan één digitaal loket voor alle publieke diensten.

Maar digitaal-eerst mag niet betekenen dat kwetsbare groepen buiten de boot vallen. Portugal, pionier op het gebied van digitale overheidsdiensten, heeft daarom meer dan

duizend fysieke Burgerpunten ingericht in bibliotheken, gemeentehuizen en postkantoren, waar getrainde medewerkers mensen helpen bij het gebruik van online diensten.

Vereenvoudiging is geen synoniem voor afbraak

De boodschap uit de OGP-discussie is helder: een toegankelijkere en efficiëntere overheid hoeft niet te betekenen dat bescherming en transparantie worden opgeofferd. Landen die burgers serieus betrekken bij beleid en dienstverlening boeken aantoonbare resultaten zowel in kwaliteit als in kosten. De uitdaging is om die positieve invulling van vereenvoudiging leidend te laten zijn in het Europese debat.

Bron: https://www.opengovpartnership.org/stories/simplification-and-open-government-friends-or-foes/

Op 13 mei organiseert de maatschappelijke coalitie Over Informatie Gesproken een Multi-Stakeholder Forum in Amsterdam waarbij Carina Paju van OGP zal praten over openheid en burgerparticipatie. Klik voor meer informatie over het forum op onderstaande button.

‍